Yaşlılığın Temel Rahatsızlığı Demans

Yaşlılığın Temel Rahatsızlığı Demans

YAŞLILIĞIN TEMEL RAHATSIZLIĞI DEMANS

Demans unutkanlığın ön planda olduğu birçok hastalığın genel adıdır. Demans yaşlıların sıklıkla başına gelen hastalıklardan biridir. En sık demans tipi ise Alman bilim adamı tarafından tanımlanan Alzheimer hastalığıdır. İleri evre Alzheimer hastalığına ya da ileri evre demansa ülkemizde yanlış ve hoş olmayan bir tanım olan bunama kelimesi kullanılmaktadır ( Arıoğul & Cankurtaran, http://eski.teb.org.tr/images/upld2/ecza_akademi/makale/20110113040255demans_alzheimer.pdf).

Hemen herkesin bildiği gibi demansın baş belirtisi bellek kusuru yani unutkanlıktır. Bunun doğrultusunda bireyin yeni bilgileri öğrenme yetileri bozulmaktadır. Zaten eski bilgiler iyi biçimde anımsanırken yeni bilgilerde daha fazla anımsama güçlüğü vardır. Dil kullanımı giderek bozulmakta, yineleme, yanlış söyleme, hiç konuşmama bunlardan bazılarıdır. Motor becerilerin de bozulmasıyla birlikte eskiden kullanmakta olduğu aletleri kullanamaz olur. Örneğin erkek hastalar traş olamaz, kadın hastalar mutfak aletlerini kullanmayı beceremez. Tüm bunlar kişinin günlük yaşantısında, toplumsal ilişkilerinde ve mesleki işlevselliğinde bozulmaya yol açar ( Aslaner, http://www.sosyalhizmetuzmani.org/demans.htm). Demans 65 yaşının üstünde olan insanların yaklaşık %15’inde görülmektedir. Hastalığın görülme sıklığı yaşla doğru orantılı bir şekilde artmaktadır. 80’li yaşlarda her iki yaşlının birinde demans görülmektedir. Kalp hastalığı, kanser ve inmeden sonra ölüme sebep olan hastalıklar sıralamasında dördüncü olan Alzheimer hastalığı yılda 100.000’den fazla ölüme sebebiyet vermektedir. ( Yavuzcan, 2015).

Demansın Evreleri

Demansın erken evresinde unutkanlık seviyesi, az olsa da kendini gösterecek kadar büyük ölçüde değildir. Çoğu kişinin önemseyebileceği isimleri, ön plandadır. Hemen her zaman bu unutkanlık bir veryansın nedeni olmadığı gibi, bunun üstüne bazı olayları unutma gibi duruma özel olmayan belirti önce hasta tarafından ustaca gizlenmeye çalışılır.  Neşesizlik, huzursuzluk, uyku düzensizliği, içe kapanma gelişir. Hasta yitimlerin büyük oranda farkındadır. Hastanın çevresindekiler ise bu değişimin farkına varmakta güçlük çekerler ya da olağanlaştırırlar ( Yavuzcan, 2015).

Orta evrede ise unutkanlık belirgin bir hale gelmiştir. Bu evre çoğunlukla hasta çevresinin farkında olduğu evredir. Bellek bozukluğu ile hasta nerede olduğunu, ne yapacağını, bildiği yerlere nasıl ulaşacağını bilmez hale gelir. Aynı soruları tekrar tekrar sorar. Burada üzüntü, sıkıntı gibi ruhsal belirtilerin yerini öfke, kızgınlık gibi ruhsal sorunlar alır. Hasta çevresindekileri tanımakta güçlük çekmekte, önceden yüklendiği hiçbir sorumluluğu yerine getirememektedir. Küçük kazalara neden olur. Artık hemen hiçbir aleti kullanamaz olur. Anlama güçlüğü sebebiyle, onu ikna çabalarını değerlendiremez; bu durum dışarıdan hastalık gibi görünür. Kuşkuculuk, alınganlık, cimrilik belirginleşir. Bu dönemde hastanın bu belirtilere karşı farkındalığı bulunmamaktadır (Yavuzcan, 2015).

İleri evrede tüm işlevlerde ciddi anlamda sorunlar oluşmaktadır.. Hasta konuşmakta, yürümekte, yemek yemekte güçlük çekmektedir. Bellek tamamen bozulmuştur. Saldırganlık, uyumsuzluk, aşırı hareketlilik olabileceği gibi, sürekli yatma, hiç hareket etmeme gibi belirtiler de bulunabilir. Sonuçta hasta giderek yatağa bağlı bir hale gelir. Bu durumda da pek çok hastalığa yatkın hale gelir ve bu şekilde kaybedilir (Yavuzcan, 2015).

Topluda yaşlı oranının artması demans ve en sık tipi olan Alzheimer gibi hastalıklarla daha çok karşılaşılmasına neden olmaktadır. Bu sebeple demansın tanınması, teşhisi, erken dönemde tedavisi, demans hastasının bakımı konularında eğitim ve uygulamaların arttırılması gerekmektedir. Demans tedavisinde temel nokta ilk olarak demansın geri dönüşümlü bir nedene bağlı olup olmadığının araştırılmasıdır. Eğer böyle bir neden saptanırsa nedene yönelik tedavi ile belirtilerde düzelme sağlanabilir kullanılmaktadır ( Arıoğul & Cankurtaran, http://eski.teb.org.tr/images/upld2/ecza_akademi/makale/20110113040255demans_alzheimer.pdf).

KAYNAKÇA

Arıoğul, S. & Cankurtaran, M. Demans ve Alzheimer Hastalığı. Erişim Tarihi: 22 Mart 2016, http://eski.teb.org.tr/images/upld2/ecza_akademi/makale/20110113040255demans_alzheimer.pdf Demans ve Alzheimer Hastalığı.

Aslaner, T. Demanslı Hastanın Psikolojisi. Erişim Tarihi: 22 Mart 2016,  http://www.sosyalhizmetuzmani.org/demans.htm.

Yavuzcan, G. (2015). Demans. Erişim Tarihi: 22 Mart 2016, http://www.madalyonklinik.com/tr/blog/demans-1.